Na de cursus „Boekbinden voor beginners” ben ik doorgegaan met andere boeken. Het laatste product was een „cartalogus” van mijn kaartjes en ander grafisch werk vanaf 2014. Bij het proefexemplaar merkte ik dat 75 grams papier te dun was voor kleurenfoto’s en dat kaal karton met een hoesje eromheen ook niet zo mooi is. Het definitieve exemplaar heeft in het voorplat een rond gat met daarachter mijn monogram. De katernen (100 grams) zijn met de cahiersteek vastgenaaid door de rug, met de knopen aan de buitenkant, zodat het dikke boekbindgaren geen bobbels in de katernen maakt.
Gevorderde banden
Eind oktober 2025 begon bij de Grafische Werkplaats Amsterdam de cursus voor gevorderden. Anna Cairoli had gezegd dat deelnemers daar met hun eigen project bezig zouden gaan, maar de eerste vier lessen besteedden we aan wat ik maar opwarmen zal noemen. We begonnen met een bandzetter en een boekje volgens de Franse bindwijze.
We maakten dummy’s (boeken met lege bladzijden), en daar houd ik nou helemaal niet van; ik heb liever een boek waarvan de band een band met de inhoud heeft. Gelukkig viel alles uiteindelijk op zijn plek.
Antifascistische bandzetter
Eerst maakten we de bandzetter. Daarbij naai je het boekblok meestal op linten of touwen; de schutbladen lijm je er daarna aan vast. Los daarvan maak je de boekband, en tenslotte lijm je het blok in de band.
De schutbladen stelde ik samen uit zwart en rood papier. Pas daarna bedacht ik dat dat de kleuren van de antifascisten zijn. Nu had ik me stevig geërgerd aan het feit dat de Tweede Kamer op 18 september een motie had aangenomen die ongeveer alle antifascisten bestempelde als terroristen.1 Opeens had mijn boekje politieke kleuren!
Het was de bedoeling dat we iets met reliëf deden. Dat had ik tussen de twee cursussen al gedaan, dus nu moest ik iets nieuws proberen. Ik besloot dat het een notitieboek moest worden met NOTE op de achterkant en BOOK op de voorkant. De B werd verdiept, de K verhoogd, en de O’s werden gaten in de band. De eerste O liet het voorste schutvel zien; de tweede O ging zelfs dwars door het boek (zo boos was ik wel op de meestemmende VVD)! Voor de bekleding had ik thuis nog wit boekbindlinnen. Voor het boren van de tweede O kocht ik een gatzaag; over het gat kwam (aan de voorkant) een strook rood papier met een ronde uitsparing, zodat het (hopelijk) leek op een doorboorde nazibanier. Zoals de Roemeense vlag van 1989, waaruit de communistische symbolen waren weggesneden. 
Toen ik het boek in elkaar ging zetten, ontdekte ik een fout: door de eerste O zag je alleen een stuk rood papier, terwijl ik rood en zwart wilde laten zien. Ik kon achter de opening zwart en rood papier lijmen maar dan was het geen opening meer. Uiteindelijk heb ik het voorste schutvel aangepast. Dat werkte beter dan verwacht: het schutvel zag er zo nog dynamischer uit!
Met de gatzaag heb ik thuis mijn „terroristenboekje” doorboord. De achterkant heb ik bedrukt met textielverf (sjabloondruk).
Dit is dus wel een dummy geworden, maar ook een statement, en wellicht een antifascistisch ergernissenboekje voor 2026.
Frans kruidendagboek
Bij de Franse bindwijze naai je de katernen en de kaft op decoratieve wijze aan elkaar. De kaft bestaat eigenlijk uit twee dubbelgevouwen vellen zwaar papier, die je als katernen meeneemt bij het naaien. Daarna lijm je elk van beide „kaftkaternen” dicht. De rug van het boek laat je daarbij vaak open.
Voor de kaft vond ik in de papierkast van de GWA zwaar handgeschept blauw papier, met een ietwat grove structuur en een interessante ongelijkmatige rand. Omdat het niet helemaal de juiste maat had voor mijn boekje, lijmde ik stukken van dit papier aan elkaar tot het juiste formaat.
Maar zo had ik nog steeds een dummy… Misschien had iemand anders een notitieboekje nodig voor een speciaal doel? En ja hoor, onze vriendin Manon was bezig met een cursus „Kruidenvrouwtje” en haar eerste notitieboekje was bijna vol. Had ze nog kruiden waar ze speciaal iets mee had? Jazeker, die waren er.
In aanloop naar de volgende les zocht ik afbeeldingen van kamille en ginkgobladeren, en sloeg ik aan het borduren, eerst op proef, daarna voor het echie, kamillestruik en titel. Het papier was zo dik dat het nodig was de gaatjes met mijn priem vóór te prikken.
Een echt ginkgo-blad in de band verwerken was leuk geweest, maar hoe lang blijft dat goed? Ik drukte daarom een foto van ginkgo-bladeren af op fotopapier en lijmde één blad op de achterkant en borduurde het om met een enkele draad DMC-garen. Een ander blad lijmde ik aan de binnenzijde van de voorkant.
Manon was blij met haar boekje, en heel verrast door de ginkgo-bladeren.
Knutseluurtje
Aan het einde van les 4 hadden we nog wat tijd over. Anna liet ons een aantal boekjes zien die op een aparte manier waren samengesteld, en vroeg ons wat te experimenteren. Een boekje met een zigzag-vorm vond navolging. Ik wilde zelf een boekje naar vier kanten laten openslaan, en dat ging gelukkig ook.
Onderweg naar huis bedacht ik dat er dan tekst in moest komen over iets viervoudigs: de jaargetijden, of de windrichtingen. Naast het Under Milk Wood-project moesten er teksten worden verzameld over lente, zomer, herfst, winter, noord, oost, zuid en west. Het boekje moest op acht(!) manieren kunnen worden opengeslagen. Met De seizoenen van Ivo de Wijs en Le plat pays van Jacques Brel had ik een beginnetje, en uiteindelijk wist ik daarbij nog twee teksten per seizoen en per windrichting te vinden.
Exemplaren van de kleine oplage, verpakt in envelopjes, waren voor Anna en mijn medeleerlingen.
- Na het twee dagen durende debat over de miljoenennota stemden de Kamerleden donderdag laat op de avond over de tientallen ingediende moties. Dat leverde enkele verrassende uitslagen op.
Het demissionaire kabinet had meerdere plannen ontraden, omdat ze bijvoorbeeld niet uitvoerbaar zijn. Toch stemde een meerderheid van de Kamer in met een paar van die plannen.
Die moties gingen bijvoorbeeld over het bestempelen van antifa als terroristische organisatie. FVD diende die oproep in en kreeg steun van SGP, VVD, BBB, JA21 en PVV. Die partijen hebben nu precies een meerderheid sinds voormalig NSC-Kamerlid Agnes Joseph naar BBB overstapte en haar zetel meenam. (Bron: nu.nl)
↩︎